Aziz AYKAÇ / ÖZEL

İlin Mülki Amiri olarak nasıl bir Van hedefliyor ve arzu ediyorsunuz?

“1) Eğitimde sınıf atlamış bir Van,

2) Sağlık hizmetlerinde sorun ve problemlerin daha aza indirilmiş bir Van, 

3) Dedikodusu bitmiş, negatif algısı pozitifleşmiş bir Van,

4) İhalelerde şeffaflık sağlanmış, 

5) Kalkınmış, sanayisi gelişmiş, İran Gümrük Kapısı, Sınır Ticareti en iyi yapılıyor hale gelmiş, Transit Karayolu nakliyatı yapılan, üretim yapan, ürettiğini pazarlayabilen bir Van,

6) Sosyal sorunları çözümlenmiş, genç kızları erken yaşta evlendirilmeyen, kan davalarının bittiği veya enaza indiği, çözümün şiddette ve namlunun ucunda olmadığına inanmış bir Van,

7) Enerji sorunu bitmiş ama kaçak elektrik kullanımı da sıfırlanmış, bu kültürün tabana yayılmış haliyle bir Van arzuluyorum.”

Bunlar çok önemli ve köklü problemler. Nasıl başarılabilir ki? Yüzyıllardır toplumun belleğinde yer edinmiş bu kültür veya inancı silmek, bittirmek kolay mı sizce?

“Olmayacak hiçbir şey yok. İnsanlar isterse, başarılmayacak iş, aşılmayacak engel kalmaz. Önce toplum olarak samimi, birlik ve beraberlik içerisinde olmalıyız. Amacımız, hedefimiz hizmet olacak. Şeffaflık ilkesinden yürüyeceğiz. Toplumun çıkarını düşüneceğiz. Eğitimin önemine inanacak ve bunun için gereken her şeyi yapacağız. İşte o zaman hedeflerin tümüne ulaşılmış oluruz.”

İlin en büyük probleminin enerji, yani elektrik olduğunu biliyorsunuz. Yıllardır bu sıkıntı Van halkının yakasından düşmez oldu. Her gün, her mevsim elektrik kesintileri yaşanıyor, voltaj düşüklüğü var. Tüm uğraş ve söylemlere rağmen, hala kalıcı bir çözüm bulunmuş değildir. Halkın umudu haline gelmiş bir vali olarak ne diyorsunuz? Uğraş ve çözüm çalışmanız var mı, bu sorun sizinle bitecek mi acaba?

“VEDAŞ’ta sorun var, ancak bu sorun sadece VEDAŞ kaynaklı değildir. Vatandaşın da sorunun oluşumunda büyük payı var bana göre. Van’da bugün kaçak elektrik kullanım oranı yüzde 60-62 seviyelerinde. Bu küçümsenecek bir rakam değil sanırım. Ciddi bir olumsuzluktur. Elektrik kaçağı büyük bir ayıptır. Arızalar fazla yüklemelerden kaynaklanıyor. Kentin elektrik mastır planı çıkarıldı. Bunun maliyeti 100 milyon TL civarında. Daha önce Van-3, Van-5 ihaleleri yapılmış, bazı iyileştirmeler ve çalışmalar yapılmış. Şimdi ise Van-1 ve Van-4 ihalesine çalışılıyor. Bunlar 2010 yılı içerisinde sonlanacaktır. O zaman Van’da elektrik sorunu yüzde 90 oranında giderilmiş olacak. Sorun uzun vadeli, sorun büyük, bunu kısa sürede tamamen gidermek mümkün değil. Bu sorunu Bakana da, tüm yetkililere de götürdük, konuştuk. Mutlaka kısa sürede çözüme taşıyacağız. Mümkün olan en kısa sürede olacak bunlar. Fakat dediğim gibi vatandaşlarımız artık kaçak elektrik kullanımını kesinlikle bittirmesi lazım. Bu kültür yok edilmelidir. Bu arada, bu konuda kurum içerisinde de çürük görevliler varsa, onlarda araştırılıp elenmeli. Artık ‘Nerede bu devlet söylemi yerine, nerede bu vatandaş?’ denilmeli. Kaçak elektrik kullananlar para vermekten kurtulduklarını, bu zararın ilgili şirketlerin cebinden gittiğini sanırlar. Oysa tüm bu paralar dürüst vatandaşın cebinden gidiyor. Kayıp her elektrik bedeli vatandaşın faturasına ekleniyor ve tahsil ediliyor. Yani kaçak elektrik kullanan kişilerin ceremesini, dürüst vatandaş çekmiş oluyor. Bu nedenle kaçak elektrik kullananlara karşı çıkmalı ve onlarla mücadele etmekte cesur olunmalı. Bu sorunu hep birlikte başarmalı ve aşmalıyız”

Sayın Valim, yılan hikâyesine dönmüş bir sorun daha var. Yıllardır söz ve söylemlerde asılı kalan Sınır Ticareti konusu ne olacak? Geldiğiniz günden itibaren yakından ilgilendiğiniz Sınır Ticareti için ne diyebiliyorsunuz?

“Önceliklerimden biri de Sınır Ticaretinin geliştirilmesi ve verimli hale getirilmesidir. Bunu tabana yamak suretiyle yapacağız. Sınır Ticaretinin iyi noktaya geleceğinden umutluyum doğrusu. Konu hem Türkiye’de, hem de İran’da en üst düzeyde görüşüldü ve görüşülmeye devam ediliyor. Geçmiş yıllarda devletin sınır ticaretinde verdiği imkânlar kötüye kullanıldı. Devlet şimdi bu konuda üfleyerek veriyor. Sınır Ticareti hakkındaki kararname çok kötü değil aslında. Eksik ve yetersiz olabilir. Bunlar zamanla giderilebilecek hususlardır. Sınır Ticaretinde kota yetersiz deniliyor. Değildir aslında. Eskiden birkaç kişi bunu yaparken, bugün yüzlerce vatandaş belge almış durumda. Para eden, kar getiren bazı ürünler çok kişiye bölününce miktar azalabiliyor. İl olarak komşu ülke ile 280 km. sınırımız var, en uzun kara sınırı bizim, ama hala kapımız yok. Van’ın İran devletinin 4 ili ile sınırı mevcut, bize bir kapı da yetmez diyorum. En az iki sınır kapısı lazım bize. Biri Kapıköy Sınır Kapısı, bir diğeri de Başkale-Gelincik bölgesinde olmalı”

Kapı açılacak mı, umut var mı?

“Konu sıcak tutuluyor. Yoğun bir görüşmeler var bu konuda. Bu alandaki çalışmalar son aşamaya gelmiş bulunuyor. Başbakan, bakanlar, tüm bürokratlar kabullenmiştir bunu. Herkesle görüştüm, mutlaka kapımız açılacak, sınır ticaretimiz en iyi ve verimli şekilde gerçekleşecektir.”

Konu sınırdan, İran’dan açılmışken sormak istiyorum; Nedir bu sınırdaki öldürmeler? Son zamanlarda 20’inin üzerinde insanımız İran sınırında öldürüldü. Bu konuda ne yaptınız, sorun işin neresinde?

“Söylediğim gibi İran ile 280 km sınırımız var. Vatandaş özellikle kaçak akaryakıt işine ilgi duyuyor. Zaman zaman belirli askeri bölgelerde ölümler oluyor. İran, buralar bizim yasaklı askeri bölgelerimiz. Orada bulunan insanları tanımıyor, bilmiyoruz. Hal böyle olunca ateş ediyoruz diyor ve gerekçesini gösteriyor. Elbette ki kabul edilmez bir durum. Konuyu İran makamları nezdinde Van Valisi olarak mektupla protesto ettim. Konuyu İran yetkilileri ile konuştuk ve müzakere ettik. Bunlar çözüm olmuyor. Önemli olan vatandaşımıza, bu bölge insanımıza legal ticaret yollarını açalım. Legal ticaret yolları olursa, vatandaşımız da kendisini ölüm yoluna vermez ve tehlikelere girmez.”

Kentin ve bölgenin yoksulluktan kurtulması, kalkınması, vatandaşın geçim kaynaklarına kavuşabilmesi yolları, çareleri nedir sizce?  

“İlimizin, bölgenin ekonomisini canlandıracak, yaşam seviyesini iyileştirecek, kenti kalkındıracak çok avantajlar ve değerleri var. Bunları, bu dinamikleri harekete geçirmek lazım. Serbest Organize Bölgesi çok önemli, hayatı bir öneme haiz. İran ucuz işçilik, ucuz enerji sağlarsa bize, bu bölgede tekstil ve konfeksiyon merkezi olabiliriz. Buna çalışıyorum şimdi. İran makamları ile bunu sağlamak için çabalarımız devam ediyor. Ucuz gaz ve enerji verdikleri takdirde, burada bu iki sektörde fabrikalar kurulur, üretim yapılır ve rekabet edilir hale gelinir. Bu alanda bölgenin birçok ülkesi ile rekabet edecek potansiyele sahip oluruz. Yemen, Mısır ve diğer ülkeleri geride bırakabiliriz.”  

(Devamı yarın)