M. Nezir Parsak/Şehrivan

Sınır Ticareti ve Dış Ticaretin gelişmesi için kentte bulunan ilgili oda temsilcileriyle görüştük. Yetkililer artık Van’ın bu avantajını kullanması gerektiğinde ortak fikir beyan ettiler. Türkiye ile İran arasında son aylarda yaşanan diplomasinin 22 Şubat tarihinde Urumiye’de yapılacak Sınır Ticareti Toplantısıyla yeni bir adımı beraberinde getireceğini ifade eden yetkililer, Van’ın ticari ufkunu sınır ticaretiyle sınırlı bırakacak bir yapıdan çıkarak dünya ile bütünleşecek bir konuma hazır hale getirilebileceğini kaydettiler.

Teşvik yasalarının bölgeye özel, kalkınma ve gelişme getirecek şekilde revize edilmesi gerektiğini işaret eden yetkililer, tüm olumsuzluklara rağmen Van’ın kendisine gelerek yolunu bulacağını umut ettiklerini söylediler.  

Artık sonuç almalıyız

VATSO Başkanı Zahir Kandaşoğlu, Van’da 200 firmanın aracılarla komisyon ödeyerek ithalat ve ihracat yaptığını söyledi. Bir sınır kentinde ihracat ve hayvancılık yapılmıyorsa bunun büyük bir eksiklik olduğunu işaret eden Kandaşoğlu, 22 Şubat tarihinde Urumiye’de Türkiye ve İran’ın sınır ticaretini karara bağlayacağını da sözlerine ekleyen Kandaşoğlu, İran ile 400 km sınırı olan Van’ın artık polemiklere girmeden bu ticareti hayata geçirmesi gerektiğini vurguladı. Kandaşoğlu; “Van İran üzerinden komşu ülkelere, Türki Cumhuriyetlerine, Kafkasya ülkelerine yani Orta Doğuya açılacak. Bunun için birlik gerekir. Şuan umudumuz sınır ticaretidir. Eğer bir sınır kentinde sınır ticareti, hayvancılık yoksa bu olmaz. Transit gerekir. Bütün çabalarımız buna yöneliktir. İran ile Türk yetkilileri arasında son aylarda artan diplomasi de bu sınır ticaretini hayata geçirme adına yapıldı. Biz artık sonuç almasını bekliyoruz. Çünkü her yıl giderek önemini yitiren Sınır Ticaretinin ilin ekonomik kalkınmasında lokomotif rol alması için Sınır Ticaret Merkezlerinin daha işler hale getirilmesi, STM’ lerde Açık Pazar Uygulamasına geçilmesi, kota uygulamasının kaldırılması gerekmektedir. Bu uygulama bölgede yoğun olarak yaşanan işsizliğin giderilmesinde önemli bir faktör olacaktır” dedi.

Ticari ufkumuzu geniş tutmalıyız

OSB Yönetim Kurulu Başkanı Sinan Hakan,  Van’ın artık ticari ufkunu sadece sınır ticaretiyle meşgul etmemesi gerektiğini söyledi. Zaman kaybına gerek olmadığını da işaret eden Hakan, iş hacminin gelişmesi ve mevcut potansiyellerin kullanılması için mutlaka daha öngörülü bir yaklaşımın sergilenmesi gerektiğini ifade etti. Trabzon ile İran arasında 450 km yol olduğunu Van ile İran arasında ise 80 kilometrelik bir mesafenin olduğunu hatırlatan Hakan, “5084 Sayılı Kanunun uygulanmasından görmekteyiz ki; Batı bölgelerindeki teşvikli illerde gerçekleşen yatırımlar doğu illerine nazaran kat kat fazladır. Çünkü bu iller gerek pazara yakınlık gerek hammadde temini gerekse ulaşım açısından yatırımcıya çok büyük avantajlar sağlamaktadır. Bu da yatırımcıların öncelikli olarak batı bölgelerinde yer alan teşvikli illeri tercih etmesine sebep olmaktadır. Örneğin Trabzon İran ile ilimizin çok üstünde bir ticareti sözkonusudur. Bu nedenle teşvikten en fazla pay alması gereken iller coğrafi konumlarından dolayı bunu başaramamışlardır. İş hacmimizi geliştirerek dünyaya açılmalıyız. Sınır ticaretinden çok şey beklemek yanlış olur. Götürebildiğimiz yere kadar götürelim. Çıkarabildiğimiz kadar çıkaralım. Normal ticaret yapmaktan başka da şansımız yok. STM’lerin ticari şekli AB ticari anlaşmaya ve Gümrük Birliğine aykırıdır. Dolayısıyla daha geniş açıdan bakmak gerekmektedir” şeklinde konuştu.

Yaparak aksayan noktalar ortaya çıkar

Sınır ticaretinin daha önce belirli şahıs ve şirketler tarafından yapıldığını belirten, aracıların kazançlı çıktığına vurgu yapan VESOB Başkanı Hüsamettin Çelik ise, şimdi ticaretin tabana yayılarak aracıların devreden çıkarıldığını anlattı. Artık esnafın doğrudan sınır ticareti yaparak ürünleri daha az maliyetle alıp satarak kazançlı çıkacağını ifade eden Çelik, "Birliğimizin 30 binin üzerindeki üyesini sınır ticareti konusunda bilgilendiriyoruz. Sınır ticaretini eleştirerek uzak durmak yerine, yaparak aksayan yönlerini iyileştirmek en doğru yoldur. Bu nedenle yaptığımız açıklamalarla sınır ticaretinden en iyi şekilde yararlanması gerektiğini esnafımıza duyurduk. Reel sektörü destekleyen paket ve teşvikler ekonomik krizin aşılmasında önemli bir rol üstleniyor. Başta can suyu kredileri olmak üzere reel sektörü desteklemek için atılan ekonomik adımların devam etmesi gerekiyor. Böylece gerek teşvik paketi, gerekse sınır ticareti daha canlı bir şekilde uygulanabilir" dedi

Sınır ticareti işsizliği azaltacak

Sınır Ticaretinin çok büyük alt yapı yatırımı gerektirmediğini belirten VATBO Yönetim Kurulu Başkanı Feridun Irak, “Bu ticaret kısa sürede olumlu sonuçları olan yada görülen ihracatçıdan, ithalatçısına ve seyyar satıcısına kadar çok sayıda aileye geçim kaynağı olan ekonomik bir faaliyettir” dedi.

 1987-1994 yılları arasında yapılan sınır ticaretinin bunun en güzel örneği olduğuna işaret eden Irak, “Söz konusu yıllarda ithalat ve ihracatı serbest olan tüm ürünler sınır ticaretine konu edinebildiği için son derece olumlu sonuçlar doğurdu. Ancak 1995 yılından itibaren devam eden ürün, miktar ve mevsim sınırlaması gibi engellerden dolayı maalesef 15 yıldır bu önemli ekonomik faaliyetten yararlanamıyoruz. Oysaki daha önce yapılan ve o dönemde yapılan sınır ticareti her yönüyle bölge ve ülke ekonomisine çok önemli katkılar sunmuştur. Yaşanan ekonomik krize baktığımızda ilimizde ve bölgemizde işsizlik oranına baktığımızda bu Türkiye ortalamasının kat kat üstündedir. İşsizliğin ortadan kalkması için ticaretin önündeki engellerin kaldırılması gerekiyor. Sınır ticareti bu açıdan önemli bir fırsattır. 1987-1994 yılları arasında yapılan sınır ticareti yeniden başlarsa işsizlik büyük oranda azalacaktır” değerlendirmelerinde bulundu.